Sześciu na dziesięciu Polaków twierdzi, że na tegoroczne zakupy świąteczne przeznaczy budżet podobny do ubiegłorocznego. Wśród znawców tematu pojawiają się opinie, że to świadczy raczej o pozytywnych nastrojach konsumenckich. Jednocześnie nie brakuje komentarzy o potrzebie trzymania finansów w ryzach. Z kolei jeden na pięciu badanych postanowił zwiększyć ww. budżet względem 2024 roku, a jeden na dwunastu – zmniejszyć. Jak przekonują eksperci, część osób ma z czego sfinansować większe wydatki. Ale są też gospodarstwa domowe, które znajdują się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Do tego widać, że dla 3,5% ankietowanych kwestie budżetowe nie mają znaczenia.

Według sondażu Grupy Blix, 61,3% respondentów przeznaczy na tegoroczne zakupy świąteczne budżet podobny do ubiegłorocznego. Badanie zostało przeprowadzone metodą internetową. Wzięło w nim udział ponad 1000 osób odpowiedzialnych za codzienne zakupy w swoich gospodarstwach domowych.

– Inflacja w 2024 roku mocno wyhamowała, zatem utrzymanie przez respondentów zeszłorocznego budżetu będzie świadczyć o niewiele mniejszych zakupach. Z tego powodu uważam, że nastroje są raczej pozytywne. Jednak trzeba pamiętać, że Polacy traktują święta jako ważne wydarzenie. Zawsze kupowali dużo, mimo typowego dla nas narzekania, że ceny są wysokie – komentuje dr Wojciech Maciejewski z Instytutu Prawa, Ekonomii i Administracji Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie.

Jak stwierdza Marcin Lenkiewicz z Grupy Blix, ten wynik pokazuje przede wszystkim potrzebę trzymania finansów w ryzach. Polacy chcą, by święta wyglądały podobnie jak zawsze, ale jednocześnie nie planują przeciążać domowych budżetów. Warto jednak podkreślić, że ten sam budżet nie oznacza identycznego standardu. Przy droższych usługach i produktach można dziś nabyć mniej, więc realnie część osób będzie musiała postawić raczej na sprytne zakupy i promocje niż na większy rozmach.

– Tegoroczne plany świątecznych wydatków mocno wynikają z sytuacji rynkowej. Inflacja wyhamowała do ok. 2,4% rdr. Jednak ceny usług wciąż rosną wyraźniej – o ok. 5-6%, co wpływa na realny koszt świątecznego koszyka. Jednocześnie przeciętne wynagrodzenia nadal wzrastają, poprawiając siłę nabywczą wielu gospodarstw domowych. Do tego dochodzą coraz lepsze nastroje konsumenckie. Polacy chętniej wydają, bo czują większą stabilność finansową. W związku z tym dla jednych osób podobny budżet oznacza ostrożność, a dla innych – komfort utrzymania dotychczasowego standardu – analizuje dr Krzysztof Łuczak z Grupy Blix.

Natomiast 20% respondentów zwiększa wspomniany budżet względem poprzedniego roku, a 8,4% – zmniejsza. Jak zaznacza dr Wojciech Maciejewski, mediana wynagrodzeń brutto wzrosła w 2024 roku o około 21%. Zatem więcej osób chce zwiększyć swoje wydatki, bo mają je z czego sfinansować. Ekspert podkreśla też, że inflacja była znacznie mniejsza, więc raczej będziemy zwiększać dotychczasowy standard bądź spełniać marzenia, których nie udało się zrealizować w poprzednich latach z uwagi na niepewną sytuację gospodarczą. Mamy więc bardziej do czynienia z potencjalnym wzrostem nastrojów konsumentów. Oczywiście, nie wiemy, czy deklarowane zwiększenie budżetu świątecznego jest kosztem innych zakupów i czy globalnie wydatki w 2025 roku wzrosną czy zmaleją.

– Zróżnicowane postawy dobrze odzwierciedlają obecną sytuację ekonomiczną Polaków. Część gospodarstw, korzystając ze wzrostu wynagrodzeń i poprawy nastrojów konsumenckich, decyduje się przeznaczyć na święta nieco więcej. Często robią w ten sposób, aby zneutralizować wyższe ceny usług i utrzymać dotychczasowy standard. Nie zawsze oznacza to bardziej wystawne święta. Zazwyczaj to po prostu próba utrzymania realnej wartości ubiegłorocznego koszyka – mówi Marcin Lenkiewicz.

Natomiast dr Wojciech Maciejewski nie ocenia negatywnie zmniejszenia planowanych wydatków na zakupy świąteczne. Jak przekonuje ekspert UKEN, istnieje pojęcie minimalizmu konsumenckiego. Ono staje się pewną modą i sposobem na życie. Rośnie świadomość społeczna w kwestii marnowania żywności. Nie można oczywiście wykluczyć, że część gospodarstw domowych znalazła się w trudnej sytuacji ekonomicznej.

– Z kolei osoby zmniejszające budżet reagują przede wszystkim na rosnące koszty życia i oczekiwaną presję cenową w grudniu. Redukcja wydatków nie musi oznaczać rezygnacji z tzw. bogatych świąt, częściej to ostrożne dostosowanie planów do aktualnych możliwości finansowych – wyjaśnia dr Łuczak.

Z badania wynika też, że dla 3,5% respondentów kwestia porównania budżetu z ubiegłym rokiem nie ma znaczenia. W opinii dr. Łuczaka, to zazwyczaj osoby, które nie chcą ograniczać świątecznych wydatków, niezależnie od sytuacji w sklepach. Nie musi to oznaczać tzw. świąt na bogato. To raczej komfort finansowy, który pozwala im nie zastanawiać się nad każdą złotówką. Dla tej grupy święta mają po prostu wyglądać tak jak zawsze, a koszty są na drugim planie. Ponadto z badania wynika, że 6,9% ankietowanych nie potrafi się określić.

– To pokazuje, że dla części konsumentów świąteczne wydatki pozostają elastyczne i zależne od bieżącej sytuacji. Niezdecydowanie może wynikać zarówno z niepewności co do własnego budżetu w grudniu, jak i z obserwacji rynku – szczególnie możliwych zmian cen oraz zapowiadanych promocji przedświątecznych – analizuje Marcin Lenkiewicz.

Jak zaznacza dr Wojciech Maciejewski, niecałe 7% ankietowanych to niewielki odsetek. Sondaż został przeprowadzony kilka tygodni przed Bożym Narodzeniem, a nie każdy planuje wydatki z dużym wyprzedzeniem. Niektórzy zachowują pewną ostrożność, mając jeszcze w pamięci duże wzrosty cen w ubiegłych latach. Ekspert UKEN podkreśla, że w większości przypadków na święta kupujemy podobną ilość dóbr, różnice w budżecie wynikają ze zmiany nominalnej wartości pieniądza. Natomiast większe czy mniejsze wydatki zwykle są uwarunkowane rodzajem prezentów, jakie kupujemy. Zachowując te założenia, część ankietowanych najprawdopodobniej jeszcze nie wybrała prezentów.

– Niektórzy znają ogólne ramy budżetu, ale wolą poczekać na ostateczne decyzje zakupowe, bo wiedzą, że w okresie przedświątecznym ceny potrafią dynamicznie się zmieniać. To naturalna reakcja w warunkach, gdy gospodarstwa domowe starają się zachować finansową ostrożność – podsumowuje Marcin Lenkiewicz.

(MN, Grudzień 2025 r.)

Ww. materiał jest udostępniony na zasadzie nieodpłatnej licencji
© MondayNews Polska | Wszelkie prawa zastrzeżone

materiał prasowy

Większość Polaków nie zamierza korzystać z zewnętrznego finansowania, żeby zorganizować święta – 76,8%. Jednak 16% rodaków postanowiło zaciągnąć pożyczkę lub kredyt w banku, parabanku bądź u znajomych czy rodziny. Do tego 5% niezdecydowanych konsumentów może podjąć decyzję o tym dosłownie w ostatniej chwili. Gotowość do wzięcia na siebie zobowiązania najczęściej deklarują osoby zarabiające co miesiąc ponad 9 tys. zł. Z kolei przeciwną postawę wyrażają głównie Polacy z miesięcznymi dochodami w przedziale 3000-4999 zł na rękę. Widać też, że rdr. przybyło rodaków zdecydowanych na posiłkowanie się pożyczką lub kredytem. Przed zeszłym Bożym Narodzeniem dotyczyło to 11,2%.

Według raportu współautorstwa Shopfully Poland, w sumie 16% Polaków zaciągnie pożyczkę lub kredyt w banku, parabanku bądź u znajomych czy rodziny, aby sfinansować przygotowania do Wigilii i Bożego Narodzenia, w tym zakupy żywności i prezentów oraz ewentualne wyjazdy. 76,8% rodaków zapewnia, że na pewno nie zrobi tego. 5% respondentów jeszcze nie wie tego. Natomiast 2,2% w ogóle nie obchodzi świąt.

– Większość Polaków nie potrzebuje wsparcia zewnętrznego, żeby zorganizować święta. Niektórzy je akceptują, ale to umiarkowana strategia. Osoby, które decydują się na zaciągnięcie długów, robią to raczej z myślą nie tylko o Bożym Narodzeniu, ale o dwutygodniowym okresie, obejmującym Sylwestra, Nowy Rok i Święto Trzech Króli. Dla części rodaków jest to czas typowo urlopowy. Same wyniki badania nie są dla mnie zaskoczeniem. Wydatki konsumentów na przełomie roku są zawsze trochę większe niż zwykle – komentuje prof. Stanisław Gomułka, główny ekonomista BCC i były wiceminister finansów.

Z kolei jak zauważa Robert Biegaj z Shopfully Poland, 16% zadłużających się na święta Polaków sugeruje, że część gospodarstw domowych funkcjonuje bez odpowiedniej poduszki finansowej. W takich przypadkach nawet okresowe, przewidywalne wydatki – jak te związane z Bożym Narodzeniem – powodują konieczność sięgnięcia po pożyczkę. Warto tutaj jednak zwrócić uwagę na to, że presja tradycji i oczekiwań rodzinnych również może wpływać na decyzję o zadłużeniu, nawet jeśli dotyczy to podstawowego poziomu przygotowań. Uzyskane wyniki również nie są dużym zaskoczeniem dla eksperta.

– Od kilku lat obserwuje się wyraźną presję kosztową w gospodarstwach domowych oraz brak odpowiednich oszczędności. To sprawia, że okres świąteczny – tradycyjnie związany z podwyższonymi wydatkami – sprzyja sięganiu po dodatkowe finansowanie. Wzrost cen żywności, prezentów czy usług oraz potrzeba przygotowania świąt na choćby podstawowym poziomie powodują, że część Polaków korzysta z pożyczek, aby pokryć sezonowe koszty – mówi Robert Biegaj.

Warto też dodać, że w ub.r. zostało przeprowadzone podobne badanie. Poprzednio, w celu zorganizowania Wigilii i świąt, 11,2% Polaków zamierzało wziąć pożyczkę gotówkową lub kredyt w banku, parabanku bądź u znajomych lub rodziny. 83% rodaków nie przewidywało tego, a 3,6% było niezdecydowanych. Z kolei 2,2% ankietowanych nie zamierzało w ogóle obchodzić świąt. Ekspert z Shopfully Poland zwraca uwagę na to, że o 4,8 p.p. wzrósł odsetek osób decydujących się na kredyt lub pożyczkę. W jego ocenie, to znacząca różnica, która może wynikać z podniesienia cen w sklepach i pogorszenia sytuacji części konsumentów.

– Polityka NBP w ostatnich kilku tygodniach też sprzyjała pożyczaniu, dlatego że zmniejszyła koszty zaciągania długów. W tym czasie stopy procentowe były kilkakrotnie obniżane. Już nie odbiegają tak bardzo od 100% w całej Unii Europejskiej czy w Stanach Zjednoczonych. Zatem mamy do czynienia z nową sytuacją. Oczekiwanie, że stopy procentowe będą utrzymane na stosunkowo umiarkowanym poziomie w dłuższym okresie, zachęca gospodarstwa domowe do rozważenia możliwości pożyczania pieniędzy – stwierdza były wiceminister finansów.

Według zeszłorocznych deklaracji, w 2023 roku faktycznie zapożyczyło się 12,9% konsumentów. 84,3% ankietowanych twierdziło, że tego nie zrobiło. Z kolei 2,8% respondentów nie pamiętało, jak było poprzednio. – Według mnie, w tym roku rzeczywista skala zaciągania pożyczek na przygotowania do świąt też może być wyższa niż deklarowane 16%. Z reguły tak jest, bo część osób w badaniach niechętnie przyznaje się do zamiaru pożyczania pieniędzy, zarówno ze względów wizerunkowych, jak i często z poczucia wstydu – dodaje Biegaj.

Ponadto ekspert zaznacza, że decyzja o dodatkowym finansowaniu często zapada dopiero w okresie bezpośrednio poprzedzającym święta, gdy realne wydatki na prezenty, żywność czy wyjazdy okazują się wyższe niż początkowo przewidywano. Robert Biegaj podkreśla, że sezon świąteczny jest kluczowym okresem dla firm pożyczkowych i banków.

– W grudniu instytucje finansowe intensyfikują kampanie marketingowe oraz oferują specjalne promocje, takie jak obniżone prowizje, wybrane „pierwsze pożyczki za darmo”, wyższe limity czy uproszczone procedury. Choć część ofert bywa korzystniejsza niż standardowe warunki. Ich głównym celem jest wykorzystanie zwiększonego popytu na dodatkowe środki w tym okresie – tłumaczy znawca rynku z Shopfully Poland.

O chęci zaciągnięcia pożyczki lub kredytu częściej mówią mężczyźni niż kobiety. Ponadto deklarują to głównie osoby w wieku 25-34 lat, z miesięcznym dochodem netto przekraczającym 9 tys. zł. Dotyczy to najczęściej mieszkańców miejscowości liczących od 5 tys. do 19 tys. ludności. W zeszłym roku o zaciągnięciu zobowiązania mówiły przede wszystkim młode osoby, zarabiające ponad 9000 zł lub 7000-8999 zł, a także poniżej 1000 zł.

– Mężczyźni częściej niż kobiety odpowiadają za decyzje finansowe lub duże wydatki. Deklaracje osób w wieku 25-34 lat można tłumaczyć potrzebami młodych rodzin oraz większymi wydatkami, związanymi ze świętami, przy jednoczesnym braku oszczędności. Natomiast duży udział osób z najwyższymi dochodami wynika z faktu, że utrzymują one wysoki standard świąt lub decydują się na dodatkowe wydatki, np. wyjazdy do egzotycznych krajów. W tym przypadku pożyczki lub kredyty służą raczej wygodzie bądź elastyczności w zarządzaniu płynnością finansową niż konieczności wynikającej z braku pieniędzy – wyjaśnia Robert Biegaj.

Zdaniem prof. Gomułki, osoby zaciągające pożyczkę lub kredyt niekoniecznie są w trudnej sytuacji finansowej. – Najubożsi Polacy mogą korzystać z takich inicjatyw, jak np. darmowa paczka. W okresie świątecznym około 20-30 tysięcy rodzin w Polsce jest obdarowanych przez innych. Ten czas sprzyja byciu wspieranym. Wzięcie na siebie zobowiązania finansowego zawsze jest kwestią wyboru – zaznacza ekspert.

O tym, że nie zaciągną pożyczki lub kredytu, częściej mówią kobiety niż mężczyźni. Taką postawę deklarują przede wszystkim osoby w wieku 65-74 lat, z miesięcznym dochodem netto w przedziale 3000-4999 zł. Informują o tym głównie mieszkańcy miast liczących od 200 tys. do 499 tys. ludności.

(MN, Grudzień 2025 r.)

Ww. materiał jest udostępniony na zasadzie nieodpłatnej licencji
© MondayNews Polska | Wszelkie prawa zastrzeżone
materiał prasowy