DembskiNowak: Budowanie świadomości energetycznej Polaków to ciągła edukacja

Łukasz_Dembski_DembskiNowak

Od początku działalności DembskiNowak, czyli już od ponad 13 lat, na terenie Poznania w ramach programu „Trzymaj Ciepło” przebadano ponad 6 000 nieruchomości. Prowadzimy statystyki, jakiego rodzaju działania termomodernizacyjne zostały wykonane przez właścicieli domów po przeprowadzonych badaniach. Dysponujemy danymi, jak bezpośrednia edukacja wpływa na zrozumienie tematu strat ciepła, czystości powietrza, zmniejszenia zapotrzebowania na energię itd. Wyniki są bardzo interesujące.

Spis treści:
Poprawa efektywności energetycznej? Najczęściej uszczelniamy lub regulujemy okna i drzwi
Budownictwo. Dane liczbowe dla Poznania
W latach 2015-2017 dofinansowano 284 wymiany źródeł ciepła.

W rezultacie bezpłatnych badań termowizyjnych okresie 2009/2010 – 2021/2022 na poprawę efektywności energetycznej swoich nieruchomości zdecydowało się ponad 40 proc. wszystkich badanych, czyli 2 500 właścicieli. Liczba wydaje się być dosyć wysoka, zważywszy, iż mieszkańcy zrealizowali działania z własnych środków finansowych. Płynie z tego następująca refleksja – indywidualne docieranie do właścicieli domów jest niczym korepetycje z oszczędności energii.

Punktem wyjścia do powyższego były moje rozważania dotyczące wiedzy Polaków. Od dłuższego czasu zastanawiam się bowiem, w jaki sposób można promować edukację mieszkańców miast w zakresie efektywności energetycznej. Dla wielu osób problematyczna jest już sama definicja, nie mówiąc już o tym, co się za nią kryje. W większości przypadków energooszczędność czy pasywność to hasła zasłyszane lub przeczytane w mediach. Mieszkańcy nie wiedzą, z czym i gdzie się zgłosić. Doradcami są albo pracownicy budowy z najbliższego otoczenia, albo sąsiedzi.

Poprawa efektywności energetycznej? Najczęściej uszczelniamy lub regulujemy okna i drzwi

„Dwa lata temu sąsiad zgłosił się do badań termowizyjnych i w rezultacie wyregulował okna. Już mu nie wieje po nogach w salonie. Mi nigdy nie wiało, ale ceny węgla rosną z roku na rok i sam nie wiem, od czego zacząć, żeby mniej palić. Może okna?” Tego typu słowa padają w co drugim domu, w którym przeprowadzone zostały darmowe badania „Trzymaj Ciepło” w zakresie efektywności energetycznej, a następnie podjęte działania termomodernizacyjne. Mieszkańcy są ciekawi, którędy „ucieka” im ciepło i co mogą zrobić, by temu przeciwdziałać. Co ciekawe, w 30 proc. przypadków najczęstszym działaniem wpływającym na oszczędność energetyczną, podejmowanym przez poznaniaków, jest uszczelnienie lub regulacja okien tudzież drzwi.

Okazuje się, że nasza obecność z kamerą termowizyjną oraz bezpośrednia rozmowa z właścicielami domów mają wpływ na ich dalsze działania. Co roku osoby, które uczestniczyły w akcji są dobrowolnie ankietowane. Nie zawsze organizator otrzymuje odpowiedź, jednak z tych otrzymanych wyłaniają się interesujące wnioski.

W sezonach 2009/2010 – 2021/2022 wykonano badania termowizyjne dla ponad 6 000 domów. Organizatorzy zadali ich mieszkańcom następujące pytania, otrzymując poniższe odpowiedzi:

  1. Czy po przeprowadzonych badaniach termowizyjnych wykonano działania poprawiające efektywność energetyczną Pani/Pana budynku:

  • TAK – 43%

  • NIE – 46%

  • Trudno powiedzieć – 11%

  1. Jakie to były działania?

  • uszczelnienie, regulacja okien/drzwi – 30%

  • ocieplenie części budynku – 23%

  • wymiana okien – 18%

  • ocieplenie całego budynku – 15% b

  • wymiana drzwi na energooszczędne – 15%

  • montaż okiennic/rolet – 14%

  • wymiana grzejników – 8%

  • inne – 12%

Zgodnie z powyższym, w badanych okresach na poprawę efektywności energetycznej swoich nieruchomości zdecydowało się ponad 40 proc. wszystkich badanych, czyli 2 500 właścicieli.

Dało mi to mocno do myślenia i zacząłem drążyć temat. Postanowiłem przeprowadzić analizę, w jaki sposób te 2 500 domów wypada na tle całego Poznania.

Budownictwo. Dane liczbowe dla Poznania

Nie dotarłem do danych, ile dokładnie jest domów jednorodzinnych na terenie stolicy województwa wielkopolskiego. Zasoby Głównego Urzędu Statystycznego nie zawierają takich informacji. Według klucza poszukiwań „Budynki mieszkalne na terenie Poznania” na rok 2021 to liczba rzędu 45 530 budynków. Zawężając klucz do „budynków jedno- i dwulokalowych”, otrzymujemy informację, że w Poznaniu jest 30 542 takich nieruchomości (dane z przedostatniego spisu powszechnego tj. 2011 r). Dlaczego te dane? Ponieważ budynki do 2011 r. można traktować jako mniej efektywne energetycznie niż te budowane od 2012 r. To właśnie od lat 2009 – 2012 zaczęto zwracać uwagę w budownictwie na grubość izolacji, jej parametry czy specyfikację okien itp. Wymusiło to obowiązek wykonywania świadectw charakterystyki energetycznej.

Zestawiłem powyższe z szacunkiem Instytutu Badań Strukturalnych mówiącym, że w Polsce 75% domów jest energetycznie nieefektywnych. Trzymając się tej wartości, daje to nam szacunkowy wynik, że w Poznaniu jest ok. 23 000 takich domów.

Programy lub działania mające na celu obniżenie zanieczyszczenie powietrza – dane na podstawie Poznania

  1. Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK)

Od 1999 roku BGK dysponował środkami na cele termomodernizacji i remontów. Program ten został nazwany Funduszem Termomodernizacji i Remontów (FTiR). Podstawowym jego celem była pomoc finansowa dla inwestorów realizujących przedsięwzięcia termomodernizacyjne i remontowe nieruchomości – przede wszystkim mieszkalnych.

W okresie 1999 – I. kwartał 2018 z Funduszu Termomodernizacji i Remontów przyznano 18 premii termomodernizacyjnych z tytułu realizacji przedsięwzięć termomodernizacyjnych w budynkach jednorodzinnych znajdujących się w Poznaniu.

  1. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu (WFOŚiGW)

Programy oraz dane liczbowe uzyskane z WFOŚiGW:

  • Program OZE 2017 (zakończony), którego celem było zwiększenie wykorzystania energii z odnawialnych źródeł (OZE) w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych na obszarze województwa wielkopolskiego, a w konsekwencji ograniczenie lub uniknięcie emisji dwutlenku węgla (CO₂).

Do roku 2018 w Poznaniu złożono 55 wniosków.

  • Program TERMO 2017 (zakończony), którego celem była poprawa efektywności energetycznej w sektorze mieszkaniowym poprzez termomodernizację budynków jednorodzinnych na obszarze województwa wielkopolskiego, a w konsekwencji ograniczenie lub uniknięcie emisji dwutlenku węgla (CO2).

W Poznaniu do roku 2018 złożono 29 wniosków.

  • Program PIECYK – 2017 (zakończony), którego celem jest poprawa efektywności energetycznej w sektorze mieszkaniowym poprzez modernizację lub wymianę źródła ciepła w budynkach jednorodzinnych lub lokalach mieszkalnych na obszarze województwa wielkopolskiego, a w konsekwencji ograniczenie lub uniknięcie emisji dwutlenku węgla (CO₂).

Do roku 2018 złożono w Poznaniu 26 wniosków.

  • Ponadto WFOŚiGW w latach 2014-2017 realizował 4 umowy podpisane z bankami BOŚ S.A. oraz SGB-BANK S.A. na częściowe spłaty kapitału kredytów bankowych.

W ramach tych umów dofinansowano w Poznaniu:

    • modernizację systemów grzewczych w celu ograniczenia emisji – 12 domów,

    • realizację inwestycji w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii – 9 pomp ciepła, 24 systemy wentylacji i klimatyzacji z odzyskiem ciepła oraz 23 instalacje fotowoltaiczne.

  1. Wydział Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Poznania (WOŚ)

Program Kawka daje możliwość dofinansowania wymiany przestarzałego pieca na nowy, gazowy. Celem programu jest walka z zanieczyszczeniem powietrza w miastach, w których regularnie odnotowywane są przekroczenia dopuszczalnego stężenia pyłów. Domowe piece i lokalne kotłownie opalane węglem są – oprócz środków transportu – głównymi źródłami emisji pyłów.

W latach 2015-2017 dofinansowano 284 wymiany źródeł ciepła.

Ze wszystkich programów dofinansowujących ujętych w powyższym zestawieniu skorzystało 405 właścicieli domów. W tym samym czasie w efekcie bezpłatnych badań termowizyjnych „Trzymaj Ciepło” ponad 2 500 uczestników dokonało poprawy efektywności energetycznej swoich domów.

Podsumowując, społeczeństwo chce działać w tym zakresie i oszczędzać. Świadomość Polaków rośnie, ale zbyt wolno i nadal jest na niskim poziomie. Istnieje potrzeba podjęcia konkretnych kroków w celu efektywniejszego wykorzystania dostępnych narzędzi.

Wniosek jest jeden: konieczna jest ciągła edukacja! Dopiero wtedy zaczynamy zastanawiać się nad tym, jakie działania podjąć w celu oszczędzania strat energii.

 

Komentarz ekspercki Łukasza Dembskiego, akredytowanego audytora certyfikatu „Zielony Dom”, partnera zarządzającego firmy Dembski-Nowak, na temat świadomości w zakresie oszczędzania energii.

W KPO 3,5 mld euro na renowację budynków: „Konieczne przyspieszenie przed trudną zimą”

chuttersnap-800664-unsplash
– Nie ma lepszego momentu, byśmy w Polsce zaczęli mówić o ograniczeniu zużycia energii przez budynki. Bruksela zaakceptowała Krajowy Plan Odbudowy, którego kluczowym elementem jest właśnie efektywność energetyczna budynków. Mniejsze zużycie energii to już nie fantazja ekologów, tylko kwestia strategiczna. Energetyczna wojna trwa, a w zimie będzie jej bardzo trudny moment – mówił Michał Kurtyka na konferencji Fali Renowacji „Skuteczna modernizacja budynków. Jak oszczędzać energię i obniżać jej koszty”.

Spis treści:
Rosnące ceny, cele klimatyczne, niezależność od Rosji
Gaśmy światło
Jak to robią inni
Rekomendacje dla decydentów

Podczas konferencji, w której uczestniczyli przedstawiciele Schneider Electric, eksperci, przedstawiciele administracji rządowej i biznesu rozmawiali o tym, jak zmierzyć się z rosnącymi cenami energii, wyzwaniami klimatycznymi i uniezależnieniem się od rosyjskich surowców. Stowarzyszenie Fala Renowacji zaprezentowało też raport pt. „Efektywne instrumenty wspierania efektywności energetycznej budynków” z rekomendacjami dla rządzących dotyczącymi m.in. programu „Czyste Powietrze”.

W tym samym czasie do Warszawy przyjechała Urszula von der Leyen, szefowa Komisji Europejskiej, by rozmawiać odblokowaniu środków z Krajowego Planu Odbudowy. Jak podkreślała, realizacja planu znacząco przyczyni się do dekarbonizacji gospodarki Polski, jednocześnie zwiększając jej niezależność energetyczną.

To istotna kwestia, bo w Polsce 40 proc. energii w budynkach nadal pochodzi z paliw kopalnych spalanych na miejscu a budynki odpowiadają za 40 proc. emisji gazów cieplarnianych w gospodarce. Do tego 70 proc. budynków (4,6 mln) publicznych i mieszkalnych jest nieefektywna energetycznie a 16 proc. budynków (ok. 1 mln) ma najgorszy standard energetyczny.

Rosnące ceny, cele klimatyczne, niezależność od Rosji

– Modernizacja energetyczna budynków to obszar, na który wydamy z KPO najwięcej środków, bo aż 3,5 mld EUR – zarówno w budynkach mieszkalnych, jak i publicznych. To kluczowe w kontekście rosnących gwałtownie cen energii, celów klimatycznych i uniezależnienia się od rosyjskich surowców – podkreślała Justyna Glusman, dyrektor zarządzająca Fali Renowacji.

– Jest wielki potencjał dla takich renowacji, bo to jest priorytet w krajowych planach odbudowy w całej Europie. W Polsce bardzo ważne jest przekonanie rządzących do odpowiedniej pracy legislacyjnej oraz przeznaczania środków na renowacje. Równie ważna jest edukacja samych obywateli, co można robić w tej dziedzinie – zaznaczyła Monica Frasoni, przewodnicząca European Alliance to Save Energy (EU-ASE).

Wsparcie poprawy warunków mieszkaniowych z wykorzystaniem środków z KPO przewiduje projekt ustawy przygotowany przez resort rozwoju, który opublikowany został w czwartek na stronach Rządowego Centrum Legislacji.

Gaśmy światło

Andrzej Kaźmierski, dyrektor Departamentu Gospodarki Niskoemisyjnej w Ministerstwie Rozwoju i Technologii, zwracał uwagę na konieczność oszczędności energii na poziomie każdego gospodarstwa domowego. Według danych GUS, ceny energii w marcu 2022 roku wzrosły o 24,3 proc. r/r. i są od wielu miesięcy jedną z głównych bolączek polskich gospodarstw domowych.

– Ryzyko ubóstwa energetycznego zaczyna być gigantyczne. Nie ma dziś zbyt ambitnych celów, wszystko co zrobimy w tym kierunku jest opłacalne dla kraju i dla ludzi – apelował.

– Czy mamy inny wybór? Nie. Całą gospodarkę obowiązują cele klimatyczne i wszystkie sektory muszą się dziś dekarbonizować. Poza tym sam obszar zużycia energii w budynkach może nam przynieść 2/3 oszczędności importu surowców z Rosji – podkreślał jeden z autorów raportu Aleksander Śniegocki z Instytutu Reform.

Jak to robią inni

Kompleksowa modernizacja budynków może zmniejszyć zużycie, a co za tym idzie koszty energii, nawet o kilkadziesiąt procent. Adrian Joyce, przewodniczący Kampanii Renovate Europe, prezentował przykłady udanych renowacji w innych krajach europejskich. „W Chorwacji renowacja przedszkola przyniosła 76-procenotwą oszczędność energii i poprawę warunków przebywania tam dzieci. W Bratysławie, w klasycznym starym bloku, niewielkim kosztem uzyskano znaczną poprawę jakości powietrza. W Bordeaux w budynku z wielkiej płyty dobudowano przeszklone tarasy, zwiększając powierzchnie każdego mieszkania o 15 proc i uzyskując 60 proc oszczędności energii – wyliczał.

Polacy mogą liczyć na dotacje na renowację swoich domów, ale skala tej pomocy jest znacząco mniejsza niż w innych krajach Europy. 3 razy mniej niż w Czechach, 4 razy mniej niż w Niemczech – o tyle mniej w relacji do przeciętnych zarobków wynosi dotacja dla właściciela budynku jednorodzinnego w Polsce na modernizację energetyczną. Dlatego Fala Renowacji, w rekomendacjach dla rządzących postuluje szereg zmian, np. podwojenie maksymalnej kwoty dotacji dostępnych w ramach programów rządowych typu „Czyste powietrze” oraz zniesienie limitu dochodów uprawniających do ubiegania się o wsparcie.

Rekomendacje dla decydentów

Inne postulaty to m.in. wycofanie wsparcia dla paliw kopalnych, wysokość ulgi termomodernizacyjnej zależna od efektów renowacji, kompleksowy system informowania i obsługi beneficjentów (One-stop-shop), indeksacja wskaźników kosztowych w przyszłości, programu „Czyste Powietrze” STOP SMOG.

Dla budynków publicznych rekomendacje to m.in.: większe wsparcie dla budynków zeroemisyjnych, zróżnicowanie poziomu wsparcia na podstawie systemu klas energetycznych, utworzenie nowego ogólnokrajowego instrumentu finansującego głęboką i kompleksową modernizację, krajowa baza danych o efektywności energetycznej, dedykowany portal z dobrymi praktykami dla zabytków.

– Pojawiają się pytania, czy w obecnej sytuacji nie powinniśmy się obawiać dostępności materiałów do modernizacji. Jestem spokojny, bo to bardzo rozproszony rynek, na którym mamy ogromną liczbę małych graczy. Jeśli będzie popyt, podąży za nim podaż. To samo dotyczy rąk do pracy – zaznaczył Andrzej Kielar, prezes ROCKWOOL Polska (firma członkowska Fali Renowacji).

Karolina Loth-Babut, dyrektor zarządzająca Krajowej Agencji Poszanowania Energii (KAPE) podkreślała konieczność wysokich standardów usług. – Ważne, by środki finansowe były uruchamiane pod warunkiem tzw. gwarancji oszczędności. Wykonawca, przeprowadzający renowację, musi zobowiązać się do uzyskania odpowiedniej oszczędności energii. Kluczowa będzie tu więc jakość robót budowlanych – mówiła.

– Deklaruję, że będziemy dzielić się naszą wiedzą i kompetencjami. Chcemy być pozytywnym inspiratorem dla władz krajowych i lokalnych, które muszą podjąć trudne decyzje, jeśli chodzi o renowacje. Naszą misją jest intensyfikacja działań nastwionych na renowacje, bo jest w tym sens społeczny, gospodarczy i środowiskowy – podsumował Adam Jędrzejczak, prezes Danfoss Poland (członek Fali Renowacji).

Stowarzyszenie Fala Renowacji to międzysektorowa grupa ekspercka zajmująca się zagadnieniami związanymi z efektywnością energetyczną budynków i zrzeszająca firmy działające w tym obszarze. Jej misją jest działanie na rzecz osiągnięcia rocznie poziomu minimum 3 proc. renowacji budynków w Polsce połączone ze wzrostem udziału kompleksowych, głębokich renowacji. Współpracuje z organizacjami i inicjatywami międzynarodowymi m.in. European Alliance to Save Energy, jest krajowym partnerem Renovate Europe Campaign (REC). Falę Renowacji zainicjowały firmy: Knauf Insulation, Danfoss, Signify i Rockwool. Członkami inicjatywy oprócz Schneider Electric są też Honeywell oraz Kingspan.

Raport „Efektywne instrumenty wspierania efektywności energetycznej budynków”, na zlecenie Fali Renowacji, przygotował Instytut Reform. Jego autorzy to: Aleksander Śniegocki, Zofia Wetmańska oraz Aneta Stefańczyk.

Źródło: Fala Renowacji.

Panattoni przechodzi na zieloną energię i dąży do osiągnięcia neutralności emisyjnej do 2025 roku

Panattoni_carbon neutrality by 2025

Panattoni, lider rynku nieruchomości przemysłowych w Europie, stawia na zieloną energię, która będzie zasilała magazyny, parki i centra dystrybucyjne dewelopera. Już w tym roku 250 000 MWh energii pochodzącej z odnawialnych źródeł (OZE) będzie napędzać obiekty o łącznej powierzchni blisko 3 mln m kw., zarówno te już istniejące, jak i nowobudowane. To kolejny krok w kierunku zrównoważonego rozwoju, dbałości o ziemski klimat i osiągnięcia neutralności emisyjnej do 2025 roku.

Panattoni nawiązało współpracę z dostawcami energii pochodzącej z odnawialnych źródeł energii. Dostarczana energia ma tzw. gwarancje pochodzenia, czyli certyfikat potwierdzający jej pozyskanie z elektrowni wodnych, farm wiatrowych czy słońca. Na ten rok deweloper zakontraktował już blisko 250 000 MWh zielonej energii z gwarancjami. Zasili ona obiekty Panattoni w wielu lokalizacjach, m.in. w Łodzi, Warszawie, Gliwicach, Sosnowcu, Krakowie, Lublinie, Zielonej Górze, Kielcach, Szczecinie, Gdańsku czy Białymstoku. Zmniejszeniu zużycia energii pierwotnej służy także decyzja Panattoni, by od tego roku wszystkie nowe obiekty dewelopera były zaopatrywane wyłącznie przez energię pochodzącą z odnawialnych źródeł. To oznacza, że po pierwszej fali zmian zasili on w OZE obiekty o łącznej powierzchni ok. 3 mln m kw., czyli blisko jedną trzecią wybudowanych do tej pory.

Wdrożenie energii pochodzącej z odnawialnych źródeł to kolejny krok Panattoni na drodze do zrównoważonego rozwoju i ochrony klimatu. – „Chcemy, by nasza firma już w 2025 roku była zeroemisyjna i nie pozostawiała śladu węglowego. To nasz kamyk do wizji przyszłości neutralnej dla klimatu i zgodny z celem porozumienia paryskiego, jakim jest próba ograniczenia wzrostu temperatury do poziomu 1,5°C. poprzez osiągnięcia neutralności klimatycznej do roku 2050 roku. My, jako firma, tę neutralność chcemy osiągnąć 25 lat wcześniej. To także ukłon w stronę naszych klientów, którzy dzięki temu również realizują swoje cele ekologiczne.” – mówi Emilia Dębowska Sustainability Manager, Panattoni.

Deweloper już wcześniej podjął szereg innych działań proekologicznych. Z początkiem ub. roku wszystkie nowe inwestycje dewelopera są np. poddawane weryfikacji w systemie BREEAM na poziomie co najmniej Very Good. Oceniana jest m.in. jakość rozwiązań w zakresie ochrony środowiska, komfortu użytkowania czy wydajności energetycznej budynku. W samym 2020 roku metraż powierzchni z zielonym certyfikatem zwiększył się aż o 2,6 mln m kw. do 4,6 mln m kw. To część realizowanej przez Panattoni strategii „Go Earthwise with Panattoni”, która wytyczyła nowy standard budynków – przyjaznych środowisku, pracownikom i lokalnym społecznościom. Stąd już teraz wszystkie nowe obiekty Panattoni cechuje mniejsza emisja spalin i dwutlenku węgla, również dzięki wyposażeniu ich w liczne systemy np. automatycznego zarządzania energią elektryczną, ograniczające zużycie wody, nie wspominając o stosowanym od dawna oświetleniu LED.

Źródło: Panattoni.

GUS: Efektywność wykorzystania energii w latach 2006-2016

mikael-kristenson-242079-unsplash
Główny Urząd Statystyczny opublikował raport nt efektywności energetycznej w Polsce.

Jak czytamy w syntezie raportu GUS, W Polsce w latach 2006–2016 nastąpiła poprawa efektywności energetycznej. Energochłonność pierwotna obniżała się w tym okresie średnio o ponad 3% rocznie, a energochłonność finalna o ponad 2%. Najszybsze tempo poprawy efektywności energetycznej odnotowano w przemyśle. W 2016 roku zaobserwowano spowolnienie tempa poprawy efektywności wykorzystania energii, a w przypadku niektórych wskaźników zauważalne jest pogorszenie.