Obecnie 48,3% Polaków ma zobowiązania finansowe, jednocześnie aż 40% podkreśla, że problemy finansowe negatywnie wpływają na ich stan psychiczny1. Kwestie zaległego zadłużenia coraz częściej przestają być wyzwaniem wyłącznie ekonomicznym – stają się również źródłem chronicznego stresu, bezsenności i poważnych kryzysów psychicznych. Jak pokazują dane i doświadczenia ekspertów współtworzących poradnik „Jak wyjść ze spirali zadłużenia (i do niej nie wrócić)”, spirala zadłużenia rzadko zaczyna się od jednego konkretnego zdarzenia. Zwykle jest efektem wielu drobnych kroków: zakupów z odroczonym terminem płatności, kumulujących się rat, unikania rozmowy z bankiem czy sięgania po kolejną pożyczkę, by spłacić wcześniejsze zobowiązania. Przygotowany poradnik ma na celu wesprzeć osoby zadłużone w odzyskaniu kontroli nad finansami, ale także pomóc zrozumieć psychologiczne mechanizmy prowadzące do spirali długów – i skutecznie zapobiec jej powrotowi.

Spirala zadłużenia bardzo szybko przestaje być wyłącznie problemem finansowym. Już 40% Polaków podkreśla, że problemy finansowe negatywnie wpływają na ich stan psychiczny. Rosnące długi przekładają się na chroniczny stres, bezsenność, lęk i poczucie utraty kontroli – oddziałując nie tylko na osoby zadłużone, ale również na ich rodziny i relacje społeczne. Mogą one prowadzić do stanów lękowych, depresji, zaburzeń snu, nadużywania alkoholu lub leków, a w skrajnych przypadkach nawet domyśli samobójczych. Według danych policji, w 2024 roku ponad 300 osób odebrało sobie życie z powodu złej sytuacji finansowej i nadmiernego zadłużenia2.

„Przewlekłe problemy finansowe uruchamiają w organizmie mechanizm ciągłego zagrożenia. Osoby zadłużone często funkcjonują w stanie permanentnego napięcia, mają trudności z odpoczynkiem i podejmowaniem racjonalnych decyzji, ponieważ ich psychika koncentruje się na przetrwaniu i redukowaniu bieżącego stresu. To właśnie dlatego wiele osób odkłada szukanie pomocy lub unika kontaktu z wierzycielami – nie z braku odpowiedzialności, ale z powodu przeciążenia emocjonalnego i poczucia bezradności.” – podkreśla dr Piotr Toczyski, psycholog kampanii Stop Spirali Zadłużenia.

Poradnik „Jak wyjść ze spirali zadłużenia (i do niej nie wrócić)” powstał w ramach kampanii społecznej „STOP Spirali Zadłużenia”, której celem jest edukacja finansowa i zwiększanie świadomości psychicznych skutków nadmiernego zadłużenia. Publikacja zawiera praktyczne wskazówki dotyczące zarządzania budżetem, kontroli zobowiązań oraz szukania pomocy na wczesnym etapie problemów finansowych.